Ở ghép giảm được phân nửa tới hai phần ba tiền nhà, tức khoản tiết kiệm lớn nhất trong toàn bộ ngân sách du học. Nhưng nó cũng là nguồn mâu thuẫn phổ biến nhất, và phần lớn mâu thuẫn không đến từ chuyện lớn mà từ những thứ không ai bàn trước vì nghĩ là hiển nhiên.
Ba mô hình ở ghép
- Mỗi người một phòng, chung khu bếp và phòng khách. Phổ biến nhất, cân bằng giữa riêng tư và chi phí.
- Hai người một phòng. Rẻ nhất, nhưng đòi hỏi hai người thật sự hợp nhau về giờ giấc.
- Thuê một phòng trong nhà của một gia đình. Rẻ, có thêm môi trường tiếng Anh, nhưng ít tự do hơn và cần hợp về nếp sinh hoạt.
Chọn người: bảy câu nên hỏi trước
Hỏi trước khi dọn vào, dù có vẻ khách sáo. Ba tháng sau thì hỏi đã muộn.
- Giờ giấc thế nào? Người ngủ sớm ở chung với người thức tới ba giờ sáng là mâu thuẫn được lập trình sẵn.
- Có nấu ăn không, nấu món gì? Mùi thức ăn là nguồn va chạm phổ biến giữa người các nền văn hoá khác nhau. Nói thẳng từ đầu dễ hơn nhiều so với nói sau khi đã khó chịu vài tuần.
- Bạn bè có hay tới không, có ở lại qua đêm không?
- Mức độ sạch sẽ mong muốn? Đây là nguyên nhân mâu thuẫn số một. Hỏi cụ thể: bát đĩa rửa ngay hay để tới cuối ngày.
- Có hút thuốc hay uống rượu ở nhà không?
- Có nuôi thú cưng hoặc định nuôi không?
- Dự định ở bao lâu? Người định chuyển sau sáu tháng mà hợp đồng mười hai tháng là rắc rối sắp tới.
Chia tiền: ba cách
- Chia đều. Đơn giản nhất, hợp khi các phòng tương đương.
- Chia theo diện tích và tiện nghi phòng. Phòng lớn hơn, có nhà tắm riêng, có cửa sổ thì trả nhiều hơn. Công bằng hơn và tránh ấm ức về lâu dài.
- Chia theo mức sử dụng với hoá đơn điện nước. Thường quá phức tạp; chia đều rồi chấp nhận chênh lệch nhỏ thì dễ sống hơn.
Nguyên tắc thực hành: dùng một ứng dụng chia tiền chung để mọi khoản đều được ghi lại. Việc ghi lại quan trọng hơn cách chia, vì phần lớn tranh cãi về tiền là tranh cãi về trí nhớ.
Ai đứng tên hợp đồng
Đây là chỗ có rủi ro pháp lý thật.
Cách tốt nhất: mỗi người ký một hợp đồng riêng với chủ nhà cho phòng của mình. Nhiều khu căn hộ dành cho sinh viên có hình thức này. Giá cao hơn chút nhưng bạn chỉ chịu trách nhiệm phần mình.
Cách phổ biến: tất cả cùng ký một hợp đồng. Khi đó thường có trách nhiệm liên đới: mỗi người chịu trách nhiệm cho toàn bộ tiền thuê. Một người bỏ đi thì những người còn lại phải gánh.
Cách rủi ro nhất: một người ký, những người khác trả lại cho người đó. Người ký chịu toàn bộ rủi ro pháp lý, và những người kia không có quyền gì với căn nhà. Nếu buộc phải làm vậy, hãy có văn bản thoả thuận riêng giữa các bên.
Bản thoả thuận chung
Nghe hình thức nhưng rất hiệu quả. Một trang, ký hoặc chỉ cần lưu trong nhóm chat, ghi rõ:
- Ai ở phòng nào, trả bao nhiêu, trả vào ngày nào.
- Hoá đơn nào chia thế nào, ai đứng tên và ai chuyển tiền cho ai.
- Lịch dọn khu vực chung.
- Giờ yên tĩnh.
- Quy định về khách.
- Đồ ăn: dùng chung hay riêng, đánh dấu thế nào.
- Nếu một người muốn rời đi thì báo trước bao lâu và có trách nhiệm tìm người thay không.
Điểm cuối cùng là điểm quan trọng nhất và hay bị bỏ qua nhất.
Khi có mâu thuẫn
- Nói sớm và nói nhỏ. Vấn đề bát đĩa nói ở lần thứ hai thì dễ; để tới lần thứ ba mươi thì thành cuộc cãi nhau về nhân cách.
- Nói về hành vi, không nói về con người. Cách diễn đạt trực tiếp nhưng không quy chụp là chuẩn mực trong giao tiếp ở Mỹ, và nó thật sự hiệu quả.
- Ở ký túc xá thì có nhân viên phụ trách tầng. Họ được đào tạo để xử lý đúng việc này và việc nhờ họ là bình thường, không phải mách lẻo.
- Ở ngoài thì dựa vào bản thoả thuận chung. Đây là lúc nó chứng minh giá trị.
Ở ghép với người Việt hay người nước ngoài
Không có lựa chọn đúng chung, nhưng có đánh đổi rõ:
Ở với người Việt: dễ chịu hơn nhiều trong năm đầu, chia sẻ được đồ ăn và thông tin, có chỗ dựa khi khó khăn. Đổi lại môi trường tiếng Anh giảm hẳn.
Ở với người nước ngoài: tiếng Anh tiến rất nhanh vì phải dùng hằng ngày, hiểu văn hoá bản địa từ bên trong. Đổi lại vất vả hơn trong vài tháng đầu, và có thể có va chạm về thói quen sinh hoạt.
Một lựa chọn trung gian mà nhiều người thấy hợp lý: năm đầu ở ghép với người Việt hoặc ở ký túc xá, từ năm hai chuyển sang ở với người bản xứ khi đã đủ vững.
Câu hỏi thường gặp
Ở ghép tiết kiệm được bao nhiêu?
Thường phân nửa tới hai phần ba tiền nhà, tức khoản tiết kiệm lớn nhất trong toàn bộ ngân sách du học.
Nguyên nhân mâu thuẫn phổ biến nhất khi ở ghép là gì?
Mức độ sạch sẽ, sau đó là giờ giấc và chuyện khách khứa. Phần lớn mâu thuẫn đến từ những thứ không ai bàn trước vì nghĩ là hiển nhiên.
Ai nên đứng tên hợp đồng khi ở ghép?
Tốt nhất là mỗi người ký một hợp đồng riêng cho phòng của mình. Nếu cùng ký một hợp đồng thì thường có trách nhiệm liên đới, tức mỗi người chịu cho toàn bộ tiền thuê.
Chia tiền nhà thế nào cho công bằng?
Chia đều nếu các phòng tương đương, chia theo diện tích và tiện nghi nếu chênh lệch. Quan trọng hơn cách chia là ghi lại mọi khoản bằng một ứng dụng chung.
Nên ở ghép với người Việt hay người nước ngoài?
Ở với người Việt dễ chịu hơn trong năm đầu nhưng môi trường tiếng Anh giảm. Ở với người nước ngoài giúp tiếng Anh tiến nhanh nhưng vất vả hơn lúc đầu. Nhiều người chọn cách năm đầu ở với người Việt rồi từ năm hai đổi.
