Với người Việt mới sang, tiền boa là phần khó chịu nhất trong việc tiêu tiền ở Mỹ. Không phải vì số tiền, mà vì nó không rõ ràng: không in trên bảng giá, không bắt buộc về mặt pháp lý, nhưng trên thực tế thì gần như bắt buộc.
Vì sao nó tồn tại
Ở nhiều bang, người làm nghề phục vụ được trả một mức lương cơ bản rất thấp với giả định rằng phần lớn thu nhập của họ đến từ tiền boa. Nghĩa là khi bạn không boa, bạn không tiết kiệm được một khoản phụ trội mà đang cắt phần thu nhập chính của người vừa phục vụ mình.
Hiểu điều này thay đổi cách nhìn: tiền boa ở Mỹ không phải phần thưởng cho dịch vụ xuất sắc, mà là phần của giá mà bạn trả sau.
Mức thông thường theo dịch vụ
| Dịch vụ | Mức thông thường |
|---|---|
| Nhà hàng có phục vụ tại bàn | Khoảng 18 đến 20 phần trăm hoá đơn trước thuế |
| Quán bar | Một hai đô la mỗi ly, hoặc theo tỷ lệ như nhà hàng |
| Giao đồ ăn | Khoảng 15 đến 20 phần trăm, tối thiểu vài đô la |
| Taxi và xe công nghệ | Khoảng 15 phần trăm |
| Cắt tóc, làm móng | Khoảng 15 đến 20 phần trăm |
| Dọn phòng khách sạn | Vài đô la mỗi đêm |
| Người mang hành lý | Vài đô la mỗi kiện |
Các mức này là thông lệ xã hội và có xu hướng tăng theo thời gian, nên nếu thấy con số khác trong một bài viết cũ thì bài viết cũ thường là thấp hơn thực tế.
Nơi không cần boa
- Quán tự phục vụ: bạn tự gọi ở quầy, tự bưng đồ, tự dọn. Máy tính tiền vẫn có thể hiện gợi ý boa, nhưng chọn không boa ở đây là bình thường.
- Cửa hàng bán lẻ, siêu thị.
- Nhân viên nhà nước và nhân viên y tế.
- Nơi đã tính sẵn phí phục vụ. Xem kỹ hoá đơn; nhiều nhà hàng tự động cộng phí phục vụ cho nhóm đông người. Đã có phí đó rồi thì không cần boa thêm.
Hiện tượng máy tính tiền hỏi boa ở khắp nơi
Vài năm gần đây, màn hình thanh toán ở rất nhiều nơi đều hiện gợi ý boa, kể cả những nơi trước đây không có thông lệ này: quán cà phê tự phục vụ, cửa hàng bán đồ mang đi, thậm chí máy bán hàng tự động.
Người Mỹ cũng thấy phiền về chuyện này, và có hẳn một cuộc tranh luận công khai về nó. Với bạn, nguyên tắc đơn giản: có người phục vụ bạn trực tiếp thì boa; tự lấy tự trả thì không bắt buộc. Chọn không boa ở quầy tự phục vụ không phải hành vi bất lịch sự.
Cách tính nhanh
Hai mẹo người Mỹ hay dùng:
- Nhân đôi thuế bán hàng. Ở nơi có mức thuế quanh chín tới mười phần trăm, nhân đôi con số thuế in trên hoá đơn là ra xấp xỉ mức boa hợp lý.
- Lấy mười phần trăm rồi cộng nửa. Dời dấu phẩy một chữ số để ra mười phần trăm, rồi cộng thêm một nửa của nó để ra mười lăm phần trăm.
Phần lớn máy thanh toán đều hiện sẵn các mức gợi ý, nên trên thực tế bạn chỉ cần chạm chọn.
Boa bằng tiền mặt hay bằng thẻ
Cả hai đều được. Tiền mặt tới tay người phục vụ ngay và không qua xử lý của nhà hàng, nên nhiều người trong nghề thích hơn. Trả bằng thẻ thì tiện và có ghi nhận.
Khi dịch vụ tệ
Bạn được giảm mức boa, nhưng thông lệ là vẫn boa một phần trừ khi có vấn đề nghiêm trọng. Nếu vấn đề đến từ chất lượng món ăn hoặc thời gian chờ bếp thì đó thường không phải lỗi của người phục vụ.
Cách xử lý được coi là đúng mực: nói thẳng với quản lý về vấn đề, và vẫn boa ở mức thấp hơn. Bỏ boa hoàn toàn mà không nói gì được xem là hành vi khá nặng.
Ảnh hưởng tới ngân sách
Đây là điểm thực dụng cần nhớ khi lập kế hoạch chi tiêu: giá thật của một bữa ăn ngoài ở Mỹ cao hơn giá trên thực đơn khoảng ba mươi phần trăm, sau khi cộng thuế bán hàng và tiền boa.
Một món ghi mười lăm đô la trên thực đơn, thực tế ra khỏi cửa là khoảng mười chín tới hai mươi đô la. Nhân với số lần ăn ngoài mỗi tháng, đây là khoản đáng kể, và nó giải thích vì sao việc tự nấu ăn tiết kiệm được nhiều đến vậy.
Câu hỏi thường gặp
Tiền boa ở Mỹ có bắt buộc không?
Không bắt buộc về mặt pháp lý nhưng gần như bắt buộc về mặt xã hội, vì ở nhiều bang người phục vụ được trả lương cơ bản rất thấp và thu nhập chính đến từ tiền boa.
Nên boa bao nhiêu ở nhà hàng?
Thông thường khoảng mười tám tới hai mươi phần trăm hoá đơn trước thuế. Mức này có xu hướng tăng theo thời gian.
Quán tự phục vụ có cần boa không?
Không bắt buộc. Nguyên tắc chung là có người phục vụ trực tiếp thì boa, còn tự gọi tự lấy tự dọn thì chọn không boa là bình thường.
Hoá đơn đã có phí phục vụ thì có boa thêm không?
Không cần. Nhiều nhà hàng tự động cộng phí phục vụ cho nhóm đông người, nên cần xem kỹ hoá đơn trước khi boa thêm.
Một bữa ăn ngoài thực tế đắt hơn giá thực đơn bao nhiêu?
Khoảng ba mươi phần trăm sau khi cộng thuế bán hàng và tiền boa. Đây là lý do tự nấu ăn tiết kiệm được rất nhiều.
