Ngân sách du học thường được lập theo tháng, và con số tháng trung bình được nhân lên cho cả năm. Cách tính đó bỏ sót một điều: tháng đầu tiên không giống các tháng khác. Nó thường tốn gấp đôi tới gấp ba, và phần lớn khoản chi rơi vào hai tuần đầu, đúng lúc bạn chưa có tài khoản ngân hàng.
Các khoản một lần
Đặt cọc thuê nhà. Khoản lớn nhất. Thuê ngoài thường phải trả tiền tháng đầu cộng một khoản đặt cọc bảo đảm, có nơi đòi cả tháng cuối. Nghĩa là ngay khi ký hợp đồng, bạn có thể phải bỏ ra gấp hai tới ba lần tiền thuê một tháng.
Với người chưa có lịch sử tín dụng ở Mỹ, chủ nhà còn có thể yêu cầu đặt cọc nhiều hơn, hoặc yêu cầu người bảo lãnh. Đây là tình huống phổ biến với du học sinh và nên hỏi trước khi chọn nhà.
Đồ dùng cho chỗ ở. Nếu ở ký túc xá thì ít; thuê ngoài thì gần như phải mua từ đầu: nệm hoặc giường, chăn gối, nồi chảo, bát đĩa, đồ vệ sinh, rèm, đèn. Nhiều căn hộ ở Mỹ cho thuê không kèm đồ nội thất, và điều này hay làm người mới sang bất ngờ.
Quần áo mùa lạnh. Với người từ Việt Nam sang các vùng có mùa đông thật, đây là khoản bắt buộc và không rẻ: áo khoác mùa đông, giày chống trượt, găng, mũ. Mua ở Việt Nam thường không đủ ấm cho mùa đông vùng bắc.
Điện thoại. Máy nếu cần, sim, và có thể là khoản đặt cọc nếu chọn gói trả sau khi chưa có tín dụng.
Sách và học liệu kỳ đầu. Rơi đúng vào tuần đầu, và nhiều môn bắt buộc mua mã truy cập trực tuyến không mua lại được.
Đi lại ban đầu. Từ sân bay về, đi mua sắm những ngày đầu, và nếu cần mua xe thì đây là khoản rất lớn.
Nghịch lý của tuần đầu
Bạn cần chi nhiều nhất vào đúng lúc khả năng thanh toán yếu nhất:
- Chưa có tài khoản ngân hàng Mỹ, mà mở tài khoản cần địa chỉ, mà có địa chỉ lại cần thuê nhà, mà thuê nhà lại cần trả tiền.
- Thẻ ngân hàng Việt Nam có thể bị giới hạn giao dịch quốc tế hoặc bị khoá khi phát hiện dùng ở nước ngoài.
- Chưa có lịch sử tín dụng nên chưa mở được thẻ tín dụng.
Cách gỡ nghịch lý đó
- Báo trước cho ngân hàng ở Việt Nam rằng bạn sẽ dùng thẻ ở Mỹ, và hỏi rõ hạn mức giao dịch quốc tế mỗi ngày.
- Mang một khoản tiền mặt đủ cho một tới hai tuần. Có quy định về mức tiền mặt phải khai báo khi nhập cảnh; mang vượt mức đó thì phải khai, và khai thì không sao, không khai mới là vấn đề.
- Hỏi trường về chỗ ở tạm cho tuần đầu. Nhiều trường có ký túc xá mở sớm hoặc chương trình đón sinh viên quốc tế.
- Mở tài khoản ngân hàng sớm nhất có thể. Một số ngân hàng chấp nhận thư xác nhận địa chỉ của trường thay cho hợp đồng thuê nhà; hỏi văn phòng sinh viên quốc tế xem họ cấp loại thư này không.
- Nhờ người quen ở Mỹ nếu có, cho tuần đầu. Không phải ai cũng có, nhưng ai có thì nên dùng.
Mua gì và mua ở đâu
- Nhóm mua bán của sinh viên trường. Nguồn tốt nhất cho đồ dùng: sinh viên tốt nghiệp bán lại gần như mọi thứ với giá rất thấp, nhất là vào tháng Năm và tháng Tám.
- Cửa hàng đồ cũ và cửa hàng từ thiện. Phổ biến ở Mỹ, đồ sạch sẽ và rẻ, đặc biệt cho đồ bếp và đồ gia dụng.
- Chuỗi cửa hàng giá rẻ cho đồ vệ sinh và đồ dùng cơ bản.
- Cuối mùa là lúc mua quần áo mùa đông rẻ nhất, nhưng bạn cần nó ngay nên thường không chờ được.
Thứ không nên mang từ Việt Nam
Hành lý có giới hạn, và nhiều thứ mua ở Mỹ rẻ hơn hoặc tiện hơn:
- Đồ điện dùng điện áp khác: máy sấy tóc, nồi cơm điện, ấm siêu tốc. Điện áp ở Mỹ khác Việt Nam, dùng qua bộ đổi nguồn vừa bất tiện vừa không an toàn.
- Sách vở và văn phòng phẩm thông thường.
- Đồ ăn số lượng lớn, vì có quy định về thực phẩm khi nhập cảnh và vì chợ Việt ở Mỹ khá đầy đủ ở các thành phố lớn.
Thứ nên mang: thuốc thường dùng kèm đơn hoặc nhãn gốc, giấy tờ bản gốc, kính cận dự phòng, và một ít gia vị đặc trưng khó tìm.
Một con số để lập kế hoạch
Cách đơn giản và khá an toàn: chuẩn bị cho tháng đầu một khoản bằng hai tới ba lần chi phí tháng thông thường, cộng với khoản đặt cọc nhà nếu thuê ngoài.
Chuẩn bị dư thì phần thừa trở thành khoản dự phòng, vốn dĩ cũng cần. Chuẩn bị thiếu thì tuần thứ hai ở một đất nước xa lạ trở thành trải nghiệm không ai muốn có.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tháng đầu ở Mỹ tốn nhiều hơn các tháng khác?
Vì có nhiều khoản một lần dồn vào cùng lúc: đặt cọc nhà, mua đồ dùng, quần áo mùa lạnh, điện thoại, sách vở và đi lại ban đầu.
Thuê nhà ở Mỹ phải đặt cọc bao nhiêu?
Thường là tiền tháng đầu cộng một khoản đặt cọc bảo đảm, có nơi đòi cả tháng cuối. Người chưa có lịch sử tín dụng có thể bị yêu cầu đặt cọc nhiều hơn hoặc cần người bảo lãnh.
Chưa có tài khoản ngân hàng Mỹ thì trả tiền thế nào trong tuần đầu?
Mang theo một khoản tiền mặt đủ một tới hai tuần và báo trước cho ngân hàng ở Việt Nam về việc dùng thẻ ở nước ngoài. Có quy định về mức tiền mặt phải khai báo khi nhập cảnh.
Mua đồ dùng ở đâu cho rẻ?
Nhóm mua bán của sinh viên trường, cửa hàng đồ cũ và cửa hàng từ thiện, và các chuỗi cửa hàng giá rẻ. Tháng Năm và tháng Tám là lúc sinh viên tốt nghiệp bán lại đồ nhiều nhất.
Không nên mang gì từ Việt Nam sang?
Đồ điện dùng điện áp khác như nồi cơm điện hay máy sấy tóc, sách vở văn phòng phẩm thông thường, và đồ ăn số lượng lớn vì có quy định về thực phẩm khi nhập cảnh.
