Hỏi một tháng ở Mỹ tốn bao nhiêu thì câu trả lời trung thực nhất là còn tuỳ. Nhưng nó tuỳ vào những biến đếm được, và khi liệt kê hết ra thì bạn tự tính được con số của chính mình, chính xác hơn mọi con số trung bình trên mạng.
Dưới đây là chín khoản, xếp theo tỷ trọng thông thường.
1. Nhà ở — khoản lớn nhất, chiếm quanh một nửa
Đây là biến quyết định toàn bộ bức tranh, và nó phụ thuộc gần như hoàn toàn vào vị trí, không phụ thuộc vào lối sống của bạn.
Bốn lựa chọn phổ biến, xếp từ đắt xuống rẻ:
- Thuê một căn hộ một phòng ngủ ở riêng.
- Ký túc xá, thường tính theo học kỳ và hay đi kèm gói ăn bắt buộc.
- Thuê chung căn hộ, mỗi người một phòng riêng.
- Ở ghép, hai người một phòng.
Chênh lệch giữa lựa chọn đầu và lựa chọn cuối có thể là ba tới bốn lần. Đây là chỗ tiết kiệm được nhiều nhất trong toàn bộ danh sách.
Cách tự tra: lên các trang bất động sản cho thuê, tìm theo mã bưu chính của trường, xem giá thật đang đăng. Đừng dùng con số ước tính trong bảng chi phí của trường; nó thường thấp hơn thực tế và tính theo mức trung bình toàn vùng.
2. Điện, nước, internet và các dịch vụ
Ở ký túc xá thì thường đã gồm trong giá. Thuê ngoài thì tính riêng, và có vài điểm cần biết:
- Điều hoà và sưởi là khoản dao động mạnh nhất. Hoá đơn điện tháng Bảy ở vùng nóng hoặc hoá đơn sưởi tháng Một ở vùng lạnh có thể gấp ba lần tháng bình thường.
- Nhiều nơi tính nước và rác riêng, cộng thêm vào hoá đơn.
- Internet thường có hợp đồng tối thiểu và phí lắp đặt ban đầu.
3. Ăn uống
Khoản có biên độ lớn nhất theo hành vi. Ba mức:
- Tự nấu gần như hoàn toàn: rẻ nhất. Đi chợ một lần mỗi tuần, nấu theo lô.
- Nấu là chính, ăn ngoài vài lần mỗi tuần: mức phổ biến nhất của du học sinh.
- Ăn ngoài thường xuyên: có thể gấp ba lần mức đầu. Ở Mỹ, một bữa ăn ngoài bình dân cộng thuế và tiền boa vẫn đắt hơn nhiều so với cảm nhận từ Việt Nam.
Gói ăn ở ký túc xá tiện nhưng thường không rẻ, và nhiều gói có số bữa không dùng hết thì mất.
4. Đi lại
Phụ thuộc vào việc bạn có cần xe hay không, và điều đó lại phụ thuộc vào vị trí trường.
- Ở nơi có giao thông công cộng tốt: nhiều trường cho sinh viên đi xe buýt và tàu điện miễn phí bằng thẻ sinh viên. Khoản này gần như bằng không.
- Ở nơi phải có xe: cộng tiền xăng, bảo hiểm xe, bảo dưỡng, chỗ đỗ. Bảo hiểm xe cho người trẻ chưa có lịch sử lái ở Mỹ là khoản đắt và hay bị bỏ sót khi lập kế hoạch.
Đây là lý do vị trí trường ảnh hưởng tới ngân sách nhiều hơn người ta tưởng: một trường học phí thấp ở nơi bắt buộc phải có xe có thể đắt hơn một trường học phí cao ở nơi đi bộ được.
5. Điện thoại
Gói trả trước rẻ hơn gói trả sau. Nhiều nhà mạng yêu cầu đặt cọc khi bạn chưa có lịch sử tín dụng. Gói gia đình chia với bạn cùng nhà là cách rẻ nhất, nhưng cần người đứng tên có tín dụng.
6. Bảo hiểm y tế
Gần như luôn bắt buộc và thường tính thẳng vào hoá đơn học phí theo học kỳ, nên nhiều người không thấy nó trong chi tiêu hằng tháng. Nhưng nó là khoản thật và không nhỏ, nên phải tính vào tổng.
Ngoài phí bảo hiểm còn có phần bạn tự trả khi đi khám, tuỳ gói. Nên đọc để biết mức tự trả cho một lần khám thông thường, một lần cấp cứu, và một đơn thuốc.
7. Đồ dùng và quần áo
Tháng đầu tiên rất tốn: chăn màn, đồ bếp, đồ vệ sinh, quần áo mùa đông nếu học ở vùng lạnh. Sau đó khoản này nhỏ dần.
Mẹo thực tế: cuối mỗi năm học, sinh viên tốt nghiệp bán hoặc cho lại đồ. Các nhóm mua bán của trường vào tháng Năm là nơi mua được gần như mọi thứ với giá rất thấp.
8. Giải trí và xã hội
Khoản này hay bị bỏ khỏi bảng tính vì nghe không cần thiết, rồi phát sinh mỗi tháng. Cà phê, ăn cùng bạn, xem phim, một chuyến đi chơi cuối tuần.
Nên đưa vào ngân sách một con số thật thay vì đặt bằng không. Đặt bằng không nghĩa là tháng nào bạn cũng vỡ kế hoạch, và điều đó gây mệt mỏi hơn chính khoản chi.
9. Dự phòng
Khoản không dùng hằng tháng nhưng phải có: máy tính hỏng, vé máy bay gấp về nhà, một lần đi khám ngoài dự kiến, tiền chuyển nhà.
Nguyên tắc phổ biến: giữ một khoản tương đương hai tới ba tháng chi phí. Không có nó thì mọi sự cố nhỏ đều thành khủng hoảng.
Cách tự tính con số của mình
- Tra giá thuê thật quanh trường, chọn một lựa chọn cụ thể.
- Cộng điện nước theo ước lượng của chính khu đó, hỏi người đang ở.
- Đặt một con số ăn uống theo mức bạn định sống.
- Quyết định có cần xe không; nếu có thì cộng đủ bốn khoản của xe.
- Cộng bảo hiểm chia đều theo tháng.
- Cộng mười tới mười lăm phần trăm cho phát sinh.
Con số ra được sẽ đáng tin hơn mọi bài viết nói trung bình bao nhiêu, vì trung bình của cả nước Mỹ không mô tả thành phố nào cả.
Câu hỏi thường gặp
Khoản nào chiếm nhiều nhất trong chi phí sinh hoạt ở Mỹ?
Nhà ở, thường quanh một nửa tổng chi. Đây cũng là khoản phụ thuộc vào vị trí nhiều nhất và là chỗ tiết kiệm được nhiều nhất.
Có nên dùng con số ước tính trên trang trường không?
Chỉ để tham khảo. Con số đó thường thấp hơn thực tế và tính theo mức trung bình toàn vùng. Nên tra giá thuê thật đang đăng theo mã bưu chính của trường.
Ở ký túc xá hay thuê ngoài rẻ hơn?
Tuỳ nơi. Ký túc xá thường đã gồm điện nước và đôi khi cả gói ăn, nhưng gói ăn hay không dùng hết. Thuê chung hoặc ở ghép ngoài thường rẻ hơn nếu tính đủ.
Có bắt buộc phải mua xe không?
Tuỳ vị trí trường. Nơi có giao thông công cộng tốt thì nhiều trường cho sinh viên đi miễn phí bằng thẻ. Nơi bắt buộc có xe thì phải cộng đủ xăng, bảo hiểm, bảo dưỡng và chỗ đỗ.
Nên để dành khoản dự phòng bao nhiêu?
Thường là hai tới ba tháng chi phí sinh hoạt. Không có khoản này thì mọi sự cố nhỏ như hỏng máy tính hay một lần đi khám đều trở thành khủng hoảng.
