Nhãn thực phẩm ở Mỹ có nhiều thông tin hơn ở Việt Nam, và cũng có vài chỗ dễ hiểu sai. Chỗ dễ sai nhất là các loại ngày tháng in trên bao bì.
Các loại ngày tháng và ý nghĩa
Điều nhiều người không biết: ở Mỹ, ngoại trừ sữa công thức cho trẻ em, các ngày tháng này phần lớn không phải quy định bắt buộc về an toàn mà là khuyến nghị của nhà sản xuất về chất lượng.
| Ghi trên nhãn | Nghĩa |
|---|---|
| Best if used by | Ngon nhất nếu dùng trước ngày này. Sau đó vẫn ăn được, chỉ giảm chất lượng |
| Sell by | Hạn cho cửa hàng bày bán. Người mua vẫn dùng được thêm một thời gian |
| Use by | Khuyến nghị dùng trước ngày này để đạt chất lượng tốt nhất |
| Freeze by | Nên cấp đông trước ngày này để giữ chất lượng |
| Expiration date | Hạn sử dụng thật, bắt buộc với một số sản phẩm nhất định |
Hệ quả thực tế: rất nhiều đồ ăn bị vứt đi trong khi vẫn dùng được. Nguyên tắc an toàn hơn là nhìn, ngửi và kiểm tra thay vì chỉ nhìn ngày.
Nhưng có ngoại lệ cần nghiêm: thịt sống, hải sản, trứng, sữa tươi, đồ ăn sẵn đóng gói. Với nhóm này, khi nghi ngờ thì bỏ.
Bảng dinh dưỡng
Mọi thực phẩm đóng gói ở Mỹ đều có bảng này. Ba chỗ nên nhìn:
- Khẩu phần. Đây là chỗ hay bị bỏ qua nhất. Mọi con số trong bảng tính theo một khẩu phần, và một gói có thể chứa nhiều khẩu phần. Một chai nước ngọt có thể ghi là hai khẩu phần rưỡi.
- Đường bổ sung. Nhãn ở Mỹ tách riêng đường tự nhiên và đường được thêm vào. Con số thứ hai là con số đáng nhìn.
- Natri. Đồ ăn đóng gói và đồ ăn sẵn ở Mỹ thường rất nhiều muối.
Danh sách thành phần
Xếp theo thứ tự giảm dần về khối lượng: thành phần đầu tiên là thứ chiếm nhiều nhất. Đây là cách nhanh nhất để đánh giá một sản phẩm: nếu đường hoặc si rô đứng ở ba vị trí đầu thì đó là món ngọt, dù bao bì nói gì.
Chất gây dị ứng
Luật Mỹ buộc ghi rõ các nhóm gây dị ứng phổ biến, thường in đậm hoặc ghi trong một dòng riêng sau danh sách thành phần. Các nhóm này gồm sữa, trứng, cá, động vật có vỏ, hạt cây, đậu phộng, lúa mì, đậu nành, và mè.
Với người Việt, hai nhóm hay gặp bất ngờ là đậu nành và mè, vì chúng xuất hiện trong nhiều sản phẩm không ngờ tới.
Vài nhãn khác hay thấy
- Organic là chứng nhận hữu cơ có tiêu chuẩn và kiểm tra thật. Đắt hơn đáng kể.
- Natural gần như không có định nghĩa chặt và không nói lên nhiều.
- Gluten-free có tiêu chuẩn cụ thể, quan trọng với người không dung nạp gluten.
- Non-GMO là nhãn của một tổ chức tư nhân.
- Nhãn riêng của siêu thị thường do cùng nhà sản xuất làm như hàng có thương hiệu, giá thấp hơn rõ.
An toàn khi bảo quản
Vài nguyên tắc được khuyến nghị rộng rãi ở Mỹ:
- Tủ lạnh nên ở dưới bốn độ C, ngăn đông dưới âm mười tám độ C. Nhiều tủ cũ ở nhà thuê không đạt; một nhiệt kế tủ lạnh rất rẻ và đáng mua.
- Không để đồ ăn nấu chín ở nhiệt độ phòng quá hai giờ, và quá một giờ khi trời nóng.
- Rã đông trong ngăn mát hoặc trong nước lạnh, không rã đông ở nhiệt độ phòng.
- Tách thớt cho đồ sống và đồ chín.
- Ghi ngày lên hộp khi chia phần cấp đông. Nghe thừa nhưng ba tháng sau bạn sẽ cảm ơn chính mình.
Khi mua đồ giảm giá vì sắp hết hạn
Đây là cách tiết kiệm hiệu quả, nhất là với thịt. Nguyên tắc:
- Mua về chia phần và cấp đông ngay trong ngày, không để trong ngăn mát chờ.
- Kiểm bao bì còn nguyên, không phồng, không rỉ nước.
- Với hải sản thì thận trọng hơn; mua loại đông lạnh sẵn thì an toàn hơn loại tươi sắp hết hạn.
Hai điều nên biết thêm
Thu hồi sản phẩm. Ở Mỹ, các đợt thu hồi thực phẩm được công bố công khai và siêu thị có thông báo tại quầy. Nếu bạn dùng thẻ thành viên khi mua, nhiều chuỗi sẽ chủ động thông báo cho bạn.
Nước máy. Ở phần lớn nơi tại Mỹ, nước máy đạt tiêu chuẩn uống trực tiếp, và các đơn vị cấp nước phải công bố báo cáo chất lượng hằng năm. Việc mua nước đóng chai hằng ngày là khoản chi không cần thiết ở đa số nơi; một bình lọc đơn giản là đủ nếu bạn thấy vị nước lạ.
Câu hỏi thường gặp
Ngày trên bao bì thực phẩm ở Mỹ có phải hạn sử dụng không?
Phần lớn thì không. Ngoại trừ một số sản phẩm nhất định, các ngày này là khuyến nghị của nhà sản xuất về chất lượng chứ không phải quy định bắt buộc về an toàn.
Sell by và best if used by khác nhau thế nào?
Sell by là hạn cho cửa hàng bày bán, người mua vẫn dùng được thêm một thời gian. Best if used by là ngày mà sản phẩm ngon nhất, sau đó vẫn ăn được nhưng giảm chất lượng.
Đọc bảng dinh dưỡng nên nhìn chỗ nào?
Khẩu phần trước tiên, vì mọi con số tính theo một khẩu phần và một gói có thể chứa nhiều khẩu phần. Sau đó là đường bổ sung và natri.
Chất gây dị ứng có bắt buộc ghi không?
Có. Luật Mỹ buộc ghi rõ các nhóm phổ biến gồm sữa, trứng, cá, động vật có vỏ, hạt cây, đậu phộng, lúa mì, đậu nành và mè.
Nước máy ở Mỹ có uống trực tiếp được không?
Ở phần lớn nơi thì được, và các đơn vị cấp nước phải công bố báo cáo chất lượng hằng năm. Một bình lọc đơn giản là đủ nếu bạn thấy vị nước lạ.
