Đây là phần của trải nghiệm du học ít được nói tới nhất, và cũng là phần mà sự im lặng gây hại nhiều nhất.
Gần như mọi trường đại học ở Mỹ đều có trung tâm tư vấn tâm lý, cung cấp một số buổi miễn phí cho sinh viên, vì nó đã nằm trong khoản phí sinh viên bạn đã đóng. Nhưng tỷ lệ sinh viên quốc tế sử dụng thấp hơn hẳn sinh viên bản xứ.
Giai đoạn thích nghi là có thật và có quy luật
Phần lớn người chuyển tới một nền văn hoá khác đi qua các giai đoạn khá giống nhau:
- Vài tuần đầu hào hứng. Mọi thứ mới, thú vị, khác lạ theo nghĩa tích cực.
- Giai đoạn hụt hẫng, thường tới sau một tới ba tháng. Mệt vì phải dùng ngôn ngữ thứ hai cả ngày, nhớ nhà, thấy mình chậm hơn bạn cùng lớp, thấy cô đơn giữa đám đông.
- Dần điều chỉnh, khi đã có thói quen và có vài mối quan hệ.
- Thích nghi, khi nơi đó bắt đầu thành quen.
Biết rằng giai đoạn thứ hai là bình thường và có tên gọi giúp ích nhiều hơn người ta tưởng. Nó không phải dấu hiệu bạn chọn sai, không phải dấu hiệu bạn yếu đuối, và nó có điểm kết.
Những áp lực riêng của du học sinh
- Áp lực từ kỳ vọng gia đình. Khi gia đình đã bỏ ra một khoản lớn, việc thừa nhận mình đang khó khăn trở nên nặng nề hơn nhiều.
- Không được phép thất bại. Điểm kém không chỉ là điểm kém mà có thể ảnh hưởng tới học bổng và tới tình trạng cư trú.
- Cô lập. Bạn bè cũ ở múi giờ khác, bạn mới thì chưa đủ thân để nói chuyện thật.
- Mệt vì ngôn ngữ. Nghe giảng, đọc, viết và giao tiếp bằng ngôn ngữ thứ hai suốt ngày tiêu tốn năng lượng theo cách mà người bản xứ không hình dung được.
- Bấp bênh về tương lai, nhất là ở năm cuối.
- Không nói ra được vì văn hoá. Ở nhiều gia đình Việt, chuyện tâm lý không phải chủ đề được nói tới, nên người ta không có sẵn từ ngữ để mô tả điều mình đang trải qua.
Dịch vụ của trường gồm những gì
- Tư vấn cá nhân. Một số buổi miễn phí mỗi năm học, sau đó có thể được giới thiệu ra ngoài hoặc trả phí thấp.
- Nhóm hỗ trợ. Nhiều trường có nhóm riêng cho sinh viên quốc tế, nơi mọi người đang trải qua đúng điều giống bạn.
- Đường dây khủng hoảng hoạt động suốt ngày đêm.
- Hội thảo về quản lý căng thẳng, giấc ngủ, trì hoãn.
- Tư vấn viên nói tiếng khác ở một số trường lớn; hỏi xem có người nói tiếng Việt không, và nếu không thì có dịch vụ phiên dịch không.
Câu hỏi hầu như ai cũng lo: có ảnh hưởng tới visa không
Đây là lý do lớn nhất khiến sinh viên quốc tế không dám tìm tới, nên cần nói rõ.
Hồ sơ tư vấn tâm lý ở Mỹ được bảo vệ bởi quy định bảo mật y tế, tách biệt với hồ sơ học vụ và hồ sơ di trú. Trung tâm tư vấn không báo cáo cho văn phòng sinh viên quốc tế, không báo cho khoa, không báo cho gia đình bạn.
Có ngoại lệ hẹp mà mọi hệ thống y tế đều có, liên quan tới nguy cơ tổn hại tức thời cho bản thân hoặc người khác. Nếu bạn lo lắng về ranh giới này, hãy hỏi thẳng ở buổi đầu tiên. Đây là câu hỏi hợp lý và họ sẽ giải thích rõ chính sách của trung tâm.
Dấu hiệu nên tìm trợ giúp
- Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều kéo dài vài tuần.
- Không còn hứng thú với những thứ trước đây thích.
- Không tập trung học được dù đã cố.
- Bỏ lớp, tránh gặp người.
- Thay đổi ăn uống rõ rệt.
- Lo lắng thường trực, tim đập nhanh, khó thở.
- Uống rượu nhiều hơn để chịu đựng.
- Bất kỳ ý nghĩ nào về việc tự làm hại bản thân. Đây là tình huống khẩn cấp; gọi đường dây khủng hoảng hoặc tới phòng cấp cứu ngay.
Những việc tự làm được
Không thay thế cho hỗ trợ chuyên môn, nhưng có tác dụng thật:
- Giữ một nhịp sinh hoạt cố định. Ngủ dậy cùng giờ, ăn đúng bữa. Cấu trúc bên ngoài giúp khi bên trong đang rối.
- Ra khỏi phòng mỗi ngày, kể cả khi không có lớp.
- Vận động. Phòng gym của trường đã tính trong phí bạn đóng.
- Nói chuyện với gia đình đều đặn nhưng có giới hạn. Gọi cả ngày làm việc thích nghi chậm lại.
- Nấu một bữa quen. Nghe đơn giản nhưng nó có tác dụng.
- Tìm một hoạt động đều đặn có người khác: một câu lạc bộ, một lớp thể thao, một nhóm học. Một cuộc hẹn cố định mỗi tuần là chỗ bám.
Với người muốn giúp bạn mình
Nếu bạn thấy một người bạn đang khó khăn: hỏi thẳng và cụ thể, đừng hỏi chung chung. Đề nghị đi cùng tới trung tâm tư vấn thay vì chỉ đưa số điện thoại. Và nếu bạn lo cho sự an toàn của họ, hãy nói với người có trách nhiệm ở trường; đó không phải phản bội mà là việc đúng.
Câu hỏi thường gặp
Dịch vụ tư vấn tâm lý ở trường có mất tiền không?
Gần như mọi trường đại học Mỹ đều cung cấp một số buổi miễn phí cho sinh viên, vì nó đã nằm trong khoản phí sinh viên bạn đã đóng.
Đi tư vấn tâm lý có ảnh hưởng tới visa không?
Hồ sơ tư vấn được bảo vệ bởi quy định bảo mật y tế, tách biệt với hồ sơ học vụ và hồ sơ di trú. Nếu lo lắng, bạn có thể hỏi thẳng về chính sách bảo mật ngay buổi đầu.
Giai đoạn hụt hẫng sau khi sang có bình thường không?
Có. Phần lớn người chuyển tới nền văn hoá khác đều trải qua, thường sau một tới ba tháng, và nó có điểm kết chứ không kéo dài mãi.
Dấu hiệu nào cho thấy nên tìm trợ giúp?
Mất ngủ kéo dài, mất hứng thú, không tập trung được, tránh gặp người, lo lắng thường trực, hoặc uống rượu nhiều hơn để chịu đựng. Bất kỳ ý nghĩ tự làm hại bản thân nào đều là tình huống khẩn cấp.
Có tư vấn viên nói tiếng Việt không?
Một số trường lớn có tư vấn viên nói nhiều thứ tiếng. Nếu không có người nói tiếng Việt, nên hỏi trung tâm xem có dịch vụ phiên dịch không.
