Hai thủ tục tài chính đầu tiên mà du học sinh gặp là xin số an sinh xã hội và khai thuế. Cái thứ hai gây ngạc nhiên nhất, vì nghĩa vụ khai thuế áp cả với người không có thu nhập.
Quy định thuế thay đổi theo năm và mỗi hoàn cảnh một khác. Bài này mô tả bộ khung; trường bạn thường cấp phần mềm khai thuế miễn phí cho sinh viên quốc tế và đó là nơi nên bắt đầu.
Số an sinh xã hội
Đây là mã số dùng để theo dõi thu nhập và đóng góp an sinh. Du học sinh chỉ xin được khi đã có việc làm hợp lệ, chứ không phải ai sang cũng được cấp.
Quy trình:
- Nhận thư mời làm việc từ đơn vị trong trường.
- Xin thư xác nhận từ văn phòng sinh viên quốc tế, nói rõ bạn được phép làm việc.
- Tới cơ quan an sinh xã hội gần nhất, nộp đơn kèm hộ chiếu, thị thực, hồ sơ nhập học, bản in hồ sơ nhập cảnh, và hai thư trên.
- Nhận thẻ qua bưu điện sau vài tuần.
Vài lưu ý:
- Nên đợi khoảng mười ngày sau khi nhập cảnh rồi mới nộp, để hệ thống cập nhật thông tin của bạn.
- Số này cấp một lần dùng cả đời, không cần xin lại khi đổi việc hay đổi trường.
- Không mang thẻ theo người hằng ngày. Đây là giấy tờ nhạy cảm; cất ở nơi an toàn và chỉ dùng khi cần.
- Nếu không có việc làm, bạn không xin được số này, và điều đó hoàn toàn bình thường. Khi cần một mã số cho mục đích thuế mà không đủ điều kiện có số an sinh xã hội thì có một loại mã số khác dành riêng cho việc khai thuế.
Nghĩa vụ khai thuế
Đây là phần bị bỏ sót nhiều nhất. Nguyên tắc:
- Mọi sinh viên diện F-1 và J-1 đều phải nộp ít nhất một mẫu khai mỗi năm, kể cả khi không làm việc và không có thu nhập nào. Mẫu đó là bản khai về tình trạng của người nước ngoài phi cư trú.
- Nếu có thu nhập thì phải nộp thêm tờ khai thuế thu nhập.
- Hạn nộp thường vào giữa tháng Tư cho năm trước đó.
Vì sao quan trọng dù không có thu nhập: đây là nghĩa vụ pháp lý, và việc tuân thủ được ghi nhận. Hồ sơ di trú về sau, chẳng hạn khi xin chuyển diện hoặc xin thường trú, đều có thể hỏi tới việc bạn đã tuân thủ nghĩa vụ thuế hay chưa.
Người nước ngoài phi cư trú về thuế
Khái niệm cư trú về thuế khác với cư trú về di trú. Sinh viên diện F-1 trong những năm đầu thường được xếp là người nước ngoài phi cư trú về thuế, và điều này có vài hệ quả:
- Dùng mẫu khai khác với người Mỹ.
- Thường không được hưởng một số khoản giảm trừ mà người cư trú được hưởng.
- Thường không phải đóng thuế an sinh xã hội và thuế y tế trên tiền lương làm việc trong trường. Nếu bị khấu trừ nhầm, bạn xin hoàn lại được. Đây là khoản tiền thật và nhiều người không biết để đòi.
- Sau một số năm nhất định ở Mỹ, bạn có thể chuyển thành người cư trú về thuế, và khi đó quy tắc đổi.
Phần mềm khai thuế dành cho sinh viên quốc tế sẽ tự xác định tình trạng của bạn dựa trên số năm đã ở Mỹ.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần
Việt Nam và Hoa Kỳ có hiệp định về thuế, và tuỳ hoàn cảnh, một phần thu nhập của bạn có thể được miễn hoặc giảm thuế theo hiệp định đó.
Điều này áp dụng phổ biến nhất với học bổng, trợ cấp nghiên cứu, và một phần tiền lương. Văn phòng tài chính hoặc bộ phận nhân sự của trường có mẫu khai để yêu cầu áp dụng; nên hỏi ngay khi bắt đầu nhận thu nhập, vì áp dụng từ đầu dễ hơn đòi lại sau.
Các giấy tờ nhận vào đầu năm
Khoảng tháng Một và tháng Hai, bạn sẽ nhận một số giấy tờ tổng kết thu nhập năm trước. Giữ tất cả, vì chúng là đầu vào cho việc khai thuế:
- Giấy tổng kết tiền lương từ nơi làm việc.
- Giấy về các khoản học bổng chịu thuế hoặc thu nhập được miễn theo hiệp định.
- Giấy từ trường về học phí đã đóng.
- Giấy về lãi tiền gửi ngân hàng nếu có.
Cảnh giác với lừa đảo mạo danh cơ quan thuế
Đây là hình thức lừa đảo nhắm vào người nước ngoài rất phổ biến ở Mỹ. Kịch bản: có người gọi điện tự xưng là cơ quan thuế hoặc cơ quan di trú, nói bạn nợ thuế hoặc hồ sơ có vấn đề, doạ bắt giữ hoặc trục xuất, và yêu cầu trả tiền ngay bằng thẻ quà tặng hoặc chuyển khoản.
Nguyên tắc: cơ quan thuế Mỹ liên hệ trước bằng thư gửi qua bưu điện, không gọi điện doạ, và không bao giờ yêu cầu trả bằng thẻ quà tặng. Gặp cuộc gọi như vậy thì cúp máy và báo cho văn phòng sinh viên quốc tế.
Việc nên làm
- Hỏi trường xem có cấp phần mềm khai thuế miễn phí cho sinh viên quốc tế không. Phần lớn trường lớn đều có.
- Dự buổi hướng dẫn khai thuế mà văn phòng sinh viên quốc tế tổ chức, thường vào tháng Hai hoặc tháng Ba.
- Giữ một thư mục cho mọi giấy tờ thuế, cả bản giấy và bản quét.
- Đừng dùng phần mềm khai thuế thông thường dành cho người Mỹ; nó điền sai mẫu cho người phi cư trú, và sửa lại rất mất công.
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh có phải khai thuế không?
Có. Mọi sinh viên diện F-1 và J-1 phải nộp ít nhất một mẫu khai mỗi năm, kể cả khi không làm việc và không có thu nhập nào.
Khi nào xin được số an sinh xã hội?
Khi đã có thư mời làm việc hợp lệ, thường là việc trong trường. Cần thêm thư xác nhận từ văn phòng sinh viên quốc tế khi nộp đơn.
Sinh viên F-1 có phải đóng thuế an sinh xã hội không?
Người nước ngoài phi cư trú về thuế thường không phải đóng thuế an sinh xã hội và thuế y tế trên tiền lương làm việc trong trường. Nếu bị khấu trừ nhầm thì xin hoàn lại được.
Hiệp định thuế giữa Việt Nam và Mỹ giúp gì?
Tuỳ hoàn cảnh, một phần thu nhập như học bổng, trợ cấp nghiên cứu hoặc tiền lương có thể được miễn hoặc giảm thuế. Nên hỏi bộ phận nhân sự của trường ngay khi bắt đầu nhận thu nhập.
Nhận cuộc gọi doạ nợ thuế thì làm gì?
Cúp máy. Cơ quan thuế Mỹ liên hệ trước bằng thư gửi bưu điện, không gọi điện doạ và không bao giờ yêu cầu trả bằng thẻ quà tặng. Nên báo cho văn phòng sinh viên quốc tế.
